In de huidige samenleving zijn loopbanen niet lineair. Studenten kiezen niet meer vanzelfsprekend één keer voor een opleiding of voor een passende baan op de arbeidsmarkt. Ze maken keuzes, twijfelen, passen zich aan, leren bij en zetten opnieuw stappen. Studenten hebben daarbij begeleiding nodig. Die bredere kijk op begeleiding sluit aan bij lifelong guidance: ondersteuning bij leren, werken en ontwikkelen gedurende de hele loopbaan. Niet alleen op het moment van studiekeuze, maar ook tijdens de opleiding, bij de overgang naar werk en in latere loopbaanfasen. Met als doel dat zij betekenisvolle keuzes kunnen maken en succesvolle overgangen kunnen maken naar werk, vervolgonderwijs of andere vormen van leren (LLO).

De Wet van school naar duurzaam werk, die per 1 januari 2026 in werking is getreden, past in deze ontwikkeling. De wet heeft als doel om jongeren tot 27 jaar beter te begeleiden bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk, met extra aandacht voor jongeren met een risico op afstand tot de arbeidsmarkt.

Van een diploma naar een duurzame loopbaan

In het mbo ligt de nadruk traditioneel op het behalen van een diploma en het voorbereiden op een beroep. Dat blijft belangrijk. Maar een diploma alleen is niet altijd genoeg om succesvol en duurzaam aan het werk te komen. Sommige studenten hebben extra ondersteuning nodig bij vragen als:

• Wat voor werk past bij mij?
• Hoe vind ik een passende werkplek?
• Welke stappen kan ik zetten als de overgang naar werk lastig is?
• Hoe blijf ik mij ontwikkelen als mijn werk of sector verandert?

De Wet van school naar duurzaam werk maakt loopbaanbegeleiding rond de overgang naar werk structureler. Mbo-instellingen, Doorstroompunten en gemeenten krijgen een gezamenlijke verantwoordelijkheid om jongeren beter te ondersteunen richting werk, vervolgonderwijs of een combinatie daarvan.

Een belangrijk onderdeel is aanvullende loopbaanbegeleiding. Mbo-instellingen bieden deze begeleiding aan studenten die extra ondersteuning nodig hebben bij de stap naar werk of vervolgonderwijs. Die begeleiding kan al tijdens de opleiding starten en ook na diplomering doorlopen.

Daarmee wordt de overgang van school naar werk niet langer gezien als een los moment aan het einde van de opleiding. Het wordt onderdeel van een doorlopend begeleidingsproces.

Dit is precies waar lifelong guidance over gaat: begeleiding helpt studenten niet alleen om een volgende stap te zetten, maar ook om die stap te begrijpen, te dragen en verder te ontwikkelen.

Lifelong guidance voor mbo-studenten

Binnen het Europese referentiekader voor lifelong guidance wordt begeleiding in het beroepsonderwijs gezien als ondersteuning vóór, tijdens en na de opleiding. Studenten leren zicht te krijgen op beroepsroutes, vervolgonderwijs, werkmogelijkheden en de keuzes die daarbij horen. Ook het ontwikkelen van loopbaancompetenties speelt daarin een belangrijke rol.

De koppeling tussen lifelong guidance en de Wet van school naar duurzaam werk is logisch. Beide vertrekken vanuit hetzelfde uitgangspunt: mensen hebben op verschillende momenten in hun leer- en loopbaan ondersteuning nodig om betekenisvolle keuzes te maken.

Lifelong guidance in het mbo gaat niet alleen over studieadvies. Het gaat ook over:

• leren omgaan met keuzes en veranderingen;
• zicht krijgen op mogelijkheden in opleiding en werk;
• loopbaancompetenties ontwikkelen;
• ondersteuning bij kwetsbare overgangsmomenten;
• samenwerken met partners rondom de student.

Een belangrijk kenmerk van lifelong guidance is dat begeleiding niet alleen binnen de school plaatsvindt. Studenten bewegen zich tussen onderwijs, werk, gemeente, stagebedrijven, werkgevers en andere ondersteunende organisaties.

De Wet van school naar duurzaam werk sluit hier direct op aan. De wet benadrukt dat begeleiding niet stopt bij het diploma, maar juist belangrijk is bij de stap naar werk en bij het behouden daarvan. Vooral voor studenten die extra ondersteuning nodig hebben, kan die continuïteit het verschil maken.

Een stap richting leven lang ontwikkelen

De Wet van school naar duurzaam werk laat zien dat het mbo een bredere opdracht krijgt. Studenten opleiden blijft de basis, maar begeleiding naar een duurzame plek op de arbeidsmarkt wordt nadrukkelijker onderdeel van die opdracht.

Wie studenten wil voorbereiden op een veranderende arbeidsmarkt, moet hen niet alleen helpen bij hun eerste keuze, maar ook bij het leren maken van volgende keuzes. Zo ontstaat een mbo waarin leren, werken en ontwikkelen sterker met elkaar verbonden zijn. Niet als losse fasen, maar als onderdelen van één loopbaan.