Bericht | Terugblik Academia 2026 – Lifelong Guidance in Nederland

Van 13 tot en met 16 april 2026 was Nederland gastland voor de Academia‑week van Euroguidance. In en rond ’s‑Hertogenbosch verwelkomden we 11 loopbaanprofessionals uit verschillende EU‑landen voor een inspirerende leerervaring rondom het centrale thema lifelong guidance. Tijdens deze intensieve week stond de uitwisseling van kennis, ervaringen en perspectieven centraal. Door studiebezoeken, interactieve sessies en gezamenlijke reflecties kregen de deelnemers een verdiepend beeld van hoe lifelong guidance in Nederland is georganiseerd en hoe onderwijs, arbeidsmarkt en begeleiding met elkaar zijn verbonden.

Dag 1 – Start en kennismaking

Op maandag 13 april ging de Academia‑week officieel van start in ’s‑Hertogenbosch. Tijdens de ontvangst maakten deelnemers kennis met elkaar, met het Euroguidance-team en met het programma van de week. Samen met Barbara Dresen (BiOND) werd de week afgetrapt met een introductie van het Nederlandse onderwijs– en loopbaanbegeleidingssysteem. Deze introductie vormde een stevig inhoudelijk vertrekpunt voor de gesprekken die volgden. Al snel werd duidelijk hoe groot de verschillen zijn tussen Europese landen als het gaat om loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB).
Zo wisselden deelnemers ervaringen uit over fundamentele verschillen in het aanbod: in sommige landen is loopbaanbegeleiding gratis, een recht en beschikbaar voor iedereen, terwijl het in andere contexten minder structureel is georganiseerd. Ook het proces verschilt sterk: hoe, wanneer en door wie begeleiding wordt aangeboden. In enkele landen is LOB een verplicht onderdeel binnen het voortgezet onderwijs, terwijl het in andere landen voornamelijk extern en buiten de school wordt georganiseerd.
Bij het thema lifelong guidance kwamen eveneens duidelijke contrasten naar voren. Eén deelnemend land gaf aan dat werkzoekenden daar geen opleiding mogen volgen om zich te heroriënteren op de arbeidsmarkt. In andere landen wordt scholing juist actief gefaciliteerd, met als doel mensen duurzaam inzetbaar te houden gedurende hun hele leven. Deze verschillen zorgden voor verdiepende gesprekken over beleidskeuzes, toegankelijkheid en de rol van begeleiding in een veranderende arbeidsmarkt.
De middag bood ruimte voor verdere kennisuitwisseling en werd afgesloten met een stadswandeling door ’s‑Hertogenbosch, gevolgd door een heel gezellig diner.

Dag 2 – Lifelong guidance en leren in de praktijk

Op dinsdag reisde de groep naar Aeres MBO in Barneveld, waar zichtbaar werd wat er gebeurt wanneer loopbaanbegeleiding een vanzelfsprekend onderdeel is van het onderwijs. Een dag die raakte, verraste en inspireerde.
Na een welkom en introductie van Marja Zijlstra nam Sanne Verduin de deelnemers mee in de manier waarop loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) bij Aeres geen losse activiteit is, maar diep verankerd zit in het curriculum en de dagelijkse onderwijspraktijk. LOB wordt hier gedragen door het hele team. Docenten met een rol in loopbaanbegeleiding krijgen via een train‑de‑trainer aanpak concrete handvatten om studenten te begeleiden in hun ontwikkeling, keuzes en reflectie op hun leerroute.
Een voorbeeld dat bij veel deelnemers bleef hangen, illustreerde de kracht van deze aanpak: studenten schrijven in het eerste jaar een brief aan hun mentor over wie ze zijn en wat ze hopen te bereiken. Aan het einde van de opleiding lezen ze deze brief terug en schrijven ze een brief aan hun jongere zelf. Een eenvoudig idee, dat groei zichtbaar maakt en reflectie betekenisvol. Voor veel internationale gasten een inspirerend voorbeeld van hoe loopbaanleren dichtbij de student kan worden gebracht.
Het thema lifelong learning kreeg verdere verdieping in de bijdrage van Johan Hissink, die liet zien hoe Aeres via het Aeres Training Centre International ook volwassenen en professionals begeleidt in hun verdere ontwikkeling. Hiermee werd duidelijk hoe leren en loopbaanontwikkeling niet stoppen bij het behalen van een diploma, maar een doorlopende beweging vormen gedurende het hele leven.
Tijdens de rondleiding over het terrein en de daaropvolgende gezamenlijke reflectie bleek hoeveel indruk deze aanpak maakte. De internationale deelnemers spraken hun waardering uit voor:

• de ruimte voor zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid van studenten,
• de sterke verwevenheid van duurzaamheid met onderwijs, loopbaanbegeleiding en beroepspraktijk.

De dag bij Aeres bood daarmee niet alleen concrete voorbeelden van lifelong guidance in de praktijk, maar ook nieuwe perspectieven op de rol van onderwijsinstellingen in het begeleiden van loopbanen, van jongere tot volwassene, van start tot doorontwikkeling.

Dag 3 – Regionale samenwerking en de kracht van LOB

De woensdag stond in het teken van samenwerking binnen de arbeidsmarkt en het onderwijs. We reisden in de ochtend naar het Werkcentrum regio Amersfoort.
We werden hartelijk ontvangen door Wim Mol, die ons meenam in de visie en werkwijze van het werkcentrum. Tijdens de presentatie en rondleiding werd duidelijk hoe de Amersfoortse aanpak gericht is op laagdrempelige begeleiding naar werk, opleiding (LLO) en ondersteuning van werkgevers, met veel aandacht voor gastvrijheid en toegankelijkheid. Als een van de eerste werkcentra in Nederland die op deze wijze zijn ingericht, heeft Amersfoort laten zien dat deze aanpak werkt. Dat blijkt onder andere uit een klanttevredenheid van maar liefst 90%.
De dienstverlening binnen het werkcentrum is breed en praktisch. Naast begeleiding binnen de locatie zoeken medewerkers ook actief de wijk op. Een voorbeeld dat veel indruk maakte bij de internationale deelnemers was de mogelijkheid om kleding te krijgen voor sollicitatiegesprekken via Dress for Success. Het onderstreepte hoe begeleiding hier verder gaat dan advies alleen: het draait om het daadwerkelijk wegnemen van belemmeringen.
In de middag vervolgde het programma bij BiOND in Utrecht. Hier stond het Nederlandse onderwijssysteem centraal, met speciale aandacht voor loopbaanoriëntatie en ‑begeleiding (LOB) en de ondersteuning van loopbaanprofessionals. BiOND liet zien hoe LOB in Nederland wordt gezien als het fundament onder lifelong guidance en hoe dit richting geeft aan beleid, praktijk en professionalisering.
De dag werd afgesloten met praktische opdrachten, waarin de Europese deelnemers zelf konden ervaren hoe LOB in Nederland actief en betekenisvol wordt toegepast. Deze interactieve werkvormen zorgden voor levendige gesprekken en concrete reflectie op de vertaling naar de eigen nationale context.
Met de zon volop aanwezig bood Utrecht een mooie setting om deze intensieve en inspirerende dag gezamenlijk af te sluiten, vol nieuwe inzichten over samenwerking, toegankelijkheid en de rol van begeleiding in leren en werken.

Dag 4 – Verdieping, reflectie en afsluiting

Op de laatste dag brachten we een bezoek aan het Koning Willem I College. We werden hartelijk ontvangen door Anneke Bouma en Jolanda Cuijpers, die ons meenamen in hun visie en aanpak van loopbaanbegeleiding binnen het mbo.
Bij het Koning Willem I College staat een leven lang ontwikkelen centraal. Loopbaanbegeleiding is hier geen los onderdeel, maar vormt een doorlopende lijn binnen het onderwijs. Studenten worden gestimuleerd om tijdens hun opleiding actief regie te nemen over hun leerproces via zelfgestuurd leren. Deze aanpak vraagt ook iets van docenten. Zij vervullen steeds vaker de rol van coach, waarbij de focus ligt op het voeren van een betekenisvolle dialoog met studenten, in plaats van het geven van kant‑en‑klare adviezen. De presentatie van Anneke en Jolanda maakte duidelijk hoe deze visie is verankerd in beleid én hoe dit in de dagelijkse onderwijspraktijk tot uiting komt.
Vervolgens verzorgde Luuk Smulders een presentatie over Kansrijk Opleiden: een opdracht vanuit het ministerie van OCW waarin mbo‑ en hbo‑instellingen samenwerken om talenten beter zichtbaar te maken en te benutten. Aansluitend ging Lotte Valentijn in op VABOK, een regeling die zich richt op het versterken van de samenhang in de onderwijsroute van vo naar mbo en hbo. Zij liet zien hoe deze aanpak binnen het Koning Willem I College concreet vorm krijgt.
Tot slot presenteerden Anja Heikoop en Evelien Goorts de Koningsacademie. Hiermee wordt lifelong learning in de praktijk gebracht door opleidingen en ontwikkeltrajecten aan te bieden voor jongeren en volwassenen, werkgevers, werknemers en individuele deelnemers. Zo blijft ontwikkeling mogelijk in elke fase van de loopbaan.
De dag en daarmee de Academia‑week werd afgesloten met een gezamenlijke reflectie en evaluatie. De deelnemers blikten terug op de inzichten van de afgelopen dagen en bespraken wat zij meenemen naar hun eigen nationale context. In een informele setting werd de week afgerond, met ruimte voor ontmoeting, verbinding en vooruitkijken.

Internationale impact en opbrengst

De Academiaweek 2026 liet zien hoe krachtig internationale uitwisseling is binnen lifelong guidance. Door loopbaanprofessionals uit verschillende EU‑landen samen te brengen, ontstond een rijk palet aan perspectieven op beleid, praktijk en methodisch handelen.

De combinatie van praktijkbezoeken in Nederland en de uitwisseling van methoden uit andere landen gaf deelnemers een concreet beeld van hoe LOB, LLO en lifelong guidance vorm krijgen. Zo sloten Nederlandse voorbeelden, zoals de curriculumverankering van LOB en laagdrempelige ondersteuning richting werk en opleiding, goed aan bij Europese methoden. Voorbeelden hiervan zijn:

• de Card Sort Method (Duitsland), een visuele en reflectieve werkvorm om interesses en loopbaanrichtingen te verkennen
• de Education Walk / Bildungsspaziergang (Oostenrijk), waarin leren, inclusie en oriëntatie samenkomen via ontmoetingen in de wijk
• Beyond Clichés: The Orientation Debate (Frankrijk), gericht op het doorbreken van stereotypen en het versterken van eigen regie
• Job Clubs (Turkije), een groepsgerichte aanpak voor actieve ondersteuning bij het vinden van werk
• My Career Story (Slovenië), een narratieve methode die helpt bij het (her)opbouwen van loopbaanidentiteit

Meer informatie over deze en andere methoden is gebundeld in het Methods Booklet Academia 2026, met per methode een beschrijving en verdiepende links, zoals:

• Education Walk / Bildungsspaziergang: https://www.bib-burgenland.at/
• Beyond Clichés (met o.a. Onisep‑video’s): https://oniseptv.onisep.fr/
• Sociogram (theoretische toelichting): https://creately.com/guides/what-is-a-sociogram/
• Job Clubs (İŞKUR): https://www.iskur.gov.tr/en/is-arayan/is-ve-meslek-danismanligi/is-kulupleri/
• My Career Story (narrative career counselling): https://www.marksavickas.com/files/1_Savickas_bio/Career%20Construction%20Theory/Publications/Articles/MCS_Validity.pdf

Voor Euroguidance Nederland onderstreept deze week de rol als schakel tussen Europese kennis en de Nederlandse context. Door methoden te verzamelen, te duiden en te vertalen, draagt Euroguidance bij aan de verdere ontwikkeling van loopbaanbegeleiding, LOB en lifelong guidance in Nederland en in Europees verband.